گفتمان سازی قرآنی وقتی معنا می یابد که به رفتار اجتماعی برسد

به گزارش ایکنا، ششمین جلسه ستاد ملی راهبری تدبر در قرآن کریم، امروز 31 مردادماه با حضور اعضای حقیقی و حقوقی این ستاد و جمعی از صاحب نظران و فعالان حوزه تدبر در قرآن در سازمان دارالقرآن برگزار شد.

حجت الاسلام والمسلمین محمد قمی، رئیس شورای توسعه فرهنگ قرآنی، در این جلسه با تأکید بر ضرورت عبور از مرحله تبیین و گفتمان سازی قرآنی و حرکت به سمت عینیت بخشی به معارف قرآن در جامعه اظهار کرد: گاهی یک مفهوم و ایده در نظام ارزشی و ذهنی مردم جایگاه پیدا می کند و گاهی از مرحله توجه و فهم فراتر می رود و مردم را برای برداشتن گام عملی در آن مسیر برمی انگیزد. باید بررسی کنیم چگونه می توان این فاصله میان فهم و عمل را کاهش داد.

رئیس سازمان تبلیغات اسلامی با اشاره به تجربه برخی حرکت های مردمی در سال های اخیر افزود: در مقاطعی، ایده ای ساده و نمادین توانست یک مفهوم را در میان جمعیت های گسترده مردمی فراگیر کند. برای نمونه، در جریان مراسم های وداع با رهبر شهید انقلاب و اجتماعات مردمی، ایده توزیع پرچم هایی با یک مفهوم مشخص شکل گرفت و به تدریج این نماد در تجمع های چند ده میلیونی در شهر های مختلف دیده شد.

قمی ادامه داد: اهمیت این اتفاق زمانی بیشتر روشن شد که پیام رهبر معظم انقلاب در تقدیر از مردم ایران و عراق، عملاً به بیانیه ای درباره مطالبه عمومی مردم تبدیل شد و آنچه در ابتدا یک نماد ساده بود، خود را به صورت نشانه ای از اراده جمعی و مطالبه عمومی نشان داد. در واقع، وقتی یک مفهوم درست، با یک نماد قابل فهم و فراگیر پیوند می خورد، می تواند در جامعه پژواک پیدا کند و به بخشی از گفتمان عمومی تبدیل شود.

رئیس شورای توسعه فرهنگ قرآنی با اشاره به تداوم چنین تجربه هایی در مناسبت های مختلف گفت: در اربعین و همچنین در دهه پایانی ماه صفر در مشهد مقدس، نمونه های مختلفی از این ظرفیت را شاهد بودیم. افرادی با دغدغه و ابتکار، زمینه ای را فراهم کردند تا یک مفهوم در میان گروه های مختلف اجتماعی و حتی در تجمع هایی با ظاهر و مخاطبان متفاوت، بازتاب پیدا کند.

وی تصریح کرد: به نظر می رسد باید روی این مسئله بیشتر فکر کنیم که چگونه می توان زمینه را برای اقامه مفاهیم متعالی و قرآنی در جامعه فراهم کرد. گاهی باید زمینه سازی کنیم، گاهی به ایده های پیشران میدان بدهیم و گاهی نمونه های موفق را روایت و برجسته کنیم تا دیگران نیز بتوانند از آن ها الگو بگیرند.

قمی با اشاره به ظرفیت رویکرد تدبری در این زمینه گفت: اگر بر اساس یک فهم تدبری از روح، محتوا و پیام اصلی قرآن، افرادی بخواهند یک مفهوم متعالی را در جامعه اقامه کنند، باید بتوانیم زمینه های حمایتی لازم را برای آنان فراهم کنیم. اصل این موضوع جای تأمل جدی دارد و باید ببینیم چگونه می توان این حمایت را از سطح حرف و ایده به عمل نزدیک تر کرد.

وی ادامه داد: برخی از این حرکت ها زمانی اهمیت بیشتری پیدا می کنند که بتوانند از مرز های داخلی عبور کرده و در فضای رسانه ای و افکار عمومی جهانی نیز بازتاب پیدا کنند. در یک نمونه، رسانه ها و خبرگزاری های معتبر بین المللی از مردم درباره معنای نماد هایی که در دست داشتند و علت استفاده از آنها سؤال می کردند و همین مسئله باعث شد یک پیام و مطالبه مردمی در سطح گسترده تری دیده و شنیده شود.

رئیس سازمان تبلیغات اسلامی افزود: ممکن است گفته شود این اقدامات هنوز به معنای اقدام کامل و عینی نیست و صرفاً نوعی گفتمان سازی است، اما باید توجه داشت که همین اتفاق یک گام به جلو است؛ زیرا موضوع اراده و خواست مردم را متجلی و قابل مشاهده می کند.

قمی با طرح این سؤال که نقش نهاد های قرآنی در مرحله بعد چیست، اظهار کرد: باید بیش از گذشته فکر کنیم که چگونه می توانیم به این حرکت ها کمک کنیم. اگر صرفاً درباره شیوه های اجرایی، نمونه های موفق یا مصادیق صحبت کنیم، همچنان در مرحله تبیین، گفت و گو و گفتمان سازی باقی مانده ایم؛ در حالی که سؤال اصلی این است که چگونه می توانیم مفاهیم تدبری و تفسیری را روی زمین بیاوریم و آنها را به رفتار، اقدام و واقعیت اجتماعی تبدیل کنیم.

وی تأکید کرد: باید بررسی کنیم که چه نوع تسهیل گری، پیشرانی و پشتیبانی می تواند به روی زمین آمدن و عینیت یافتن مفاهیم قرآنی کمک کند. این مسئله می تواند در قالب یک بحث تخصصی با حضور صاحب نظران و فعالان حوزه تدبر و تفسیر قرآن دنبال شود تا مشخص شود نقطه ورود برای تبدیل فهم قرآنی به اقدام اجتماعی کجاست.

قمی در پایان بیان کرد: می توان این موضوع را با محوریت صاحب نظران حاضر در این حوزه، از جمله حجت الاسلام والمسلمین عابدینی و حجت الاسلام والمسلمین سیدمصطفی حسینی، به صورت دقیق تر بررسی کرد و به یک چارچوب عملیاتی رسید؛ به گونه ای که این بحث صرفاً در سطح یک جلسه یا یک گفت وگوی علمی باقی نماند و حتی در شورای توسعه فرهنگ قرآنی نیز به عنوان یک رویکرد کلان مورد توجه قرار گیرد.

انتهای پیام